Ένα νέο μονοκλωνικό αντίσωμα αλλάζει τα δεδομένα
Ο Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός (Respiratory Syncytial Virus – RSV) είναι ένας κοινός εποχιακός ιός, που εμφανίζεται συνήθως από το φθινόπωρο έως την άνοιξη. Προσβάλλει το κατώτερο αναπνευστικό σύστημα των ανθρώπων και προκαλεί ήπια συμπτώματα, παρόμοια με αυτά της γρίπης.
Πώς μεταδίδεται ο RSV
Ο ιός μεταδίδεται εύκολα από άτομο σε άτομο μέσω του αέρα, με σταγονίδια που εκπνέονται κατά τον βήχα ή το φτέρνισμα, καθώς και μέσω επαφής με μολυσμένες επιφάνειες ή αντικείμενα. Συνήθως το 70% των βρεφών θα μολυνθεί στον πρώτο χρόνο ζωής, ενώ σχεδόν όλα τα παιδιά θα έχουν εκτεθεί στον ιό μέχρι την ηλικία των 2 ετών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η νόσηση είναι ήπια και οι ασθενείς αναρρώνουν μέσα σε μία εβδομάδα, χωρίς ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, βρέφη κάτω των 6 μηνών, ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών, καθώς επίσης και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή χρόνια νοσήματα, μπορεί να εμφανίσουν βαριά συμπτωματολογία, που ενίοτε μπορεί να οδηγήσει και στο θάνατο. Να σημειωθεί ότι η λοίμωξη από τον RSV δεν προσφέρει ισχυρή και μόνιμη ανοσία, οπότε το ίδιο άτομο να μπορεί επαναμολυνθεί αλλά με πιο ήπια συμπτώματα.
Ο RSV αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες νοσηλείας βρεφών παγκοσμίως, (περισσότερες από 200.000 νοσηλείες παιδιών στην Ε.Ε.) επιβαρύνοντας σημαντικά τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα εμφανίζονται 2-8 ημέρες μετά την επαφή με τον ιό και συνήθως στους ενήλικες και τα παιδιά άνω των 5 ετών περιλαμβάνουν: βήχα, φτέρνισμα, πυρετό, ρινική καταρροή, αναπνευστικό συριγμό, πονόλαιμο, πονοκέφαλο, καταβολή. Στα βρέφη τα συμπτώματα ποικίλουν και μπορεί να είναι ευερεθιστικότητα, ανορεξία, μεταβολή του αναπνευστικού ρυθμού, που μπορεί να φθάσει μέχρι την εμφάνιση άπνοιας. Σε παιδιά κάτω των 5 ετών, ο RSV μπορεί να προκαλέσει επιπλέον ταχύπνοια, δυσκολία στην κατάποση και σήψη.
Επιπλοκές
Οι σημαντικότερες επιπλοκές της λοίμωξης είναι η βρογχιολίτιδα δηλαδή φλεγμονή των μικρών αεραγωγών των πνευμόνων, καθώς και η πνευμονία.
Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση, ειδικά στα παιδιά, είναι ο αναπνευστικός συριγμός, η δυσκολία στην αναπνοή, οι εισολκές μεσοπλεύριων διαστημάτων, ή κοιλιακή αναπνοή. Σοβαρότερο σύμπτωμα, ιδιαίτερα σε νεογνά, βρέφη και παιδιά, αποτελεί η κυάνωση (μπλε χρώμα του δέρματος) των χειλιών και των νυχιών, που υποδηλώνουν κρίσιμα χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα και απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα, ιδιαίτερα εάν πρόκειται για βρέφος μικρότερο των 3 μηνών, με πυρετό και υπάρχει υπόνοια λοίμωξης από τον RSV.
Διάγνωση
Η διάγνωση της RSV λοίμωξης επιτυγχάνεται από το ιστορικό του ασθενούς, την κλινική εικόνα, τη φυσική εξέταση, την απεικονιστική εικόνα και με εργαστηριακές εξετάσεις, όπως γενική αίματος , ανίχνευση αντιγόνων του ιού σε ρινικό επίχρισμα με rapid δοκιμασίες ή με την ανίχνευση γενετικού υλικού του ιού με μοριακές τεχνικές.
Πρόληψη με εμβολιασμό και μονοκλωνικά αντισώματα
Η προστασία των νεογνών επιτυγχάνεται με τον εμβολιασμό της εγκύου μητέρας (το εμβόλιο συνταγογραφείται) μεταξύ 32ης-36ης εβδομάδας κύησης, για να δοθεί ο χρόνος στον οργανισμό της, να παράξει αντισώματα έναντι του ιού ,τα οποία με τη σειρά τους θα περάσουν στον οργανισμό του εμβρύου και θα το προστατέψουν τους πρώτους μήνες της ζωής του μετά τη γέννηση.
Από τον Οκτώβριο του 2025 και στην Ελλάδα, τα νεογνά και τα βρέφη μπορούν να προστατευτούν από τον RSV με μία ένεση, που δεν είναι εμβόλιο αλλά ένα νέο μονοκλωνικό αντίσωμα, το (μονοκλωνικό αντίσωμα έναντι του RSV (mAbRSV), Nirsevimab), που προστατεύει τα νεογνά με μία μόνο δόση, καθ΄ όλη τη διάρκεια του εποχιακού επιδημικού κύματος.
Οδηγίες χορήγησης σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών
Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών συστήνεται η παθητική ανοσοποίηση νεογνών και βρεφών έως 2 ετών με τη χορήγηση Nirsevimab, κατά την περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του RSV στη χώρα μας (από την αρχή Νοεμβρίου κάθε έτους έως το τέλος Μαρτίου του επόμενου έτους).
Τα νεογνά, που η μητέρα τους δεν εμβολιάσθηκε μεταξύ 32ης-36ης εβδομάδας κύησης , πρέπει να λάβουν το μονοκλωνικό αντίσωμα πριν την έξοδο τους από τη μαιευτική κλινική.
Τα βρέφη ηλικίας 6-24 μηνών με παράγοντες αυξημένου κινδύνου για σοβαρή λοίμωξη από τον ιό, θα πρέπει να λάβουν το μονοκλωνικό αντίσωμα, στις αρχές κάθε περιόδου εμφάνισης της επιδημίας.
Τα βρέφη ηλικίας <6 μηνών κατά την έναρξη της περιόδου αυξημένης κυκλοφορίας του RSV (Νοέμβριο) με παράγοντες κινδύνου για σοβαρή λοίμωξη από RSV και μητέρα που δεν είχε εμβολιαστεί έναντι του RSV κατά την εγκυμοσύνη, συστήνεται να λαμβάνουν Nirsevimab στην αρχή της περιόδου RSV (Νοέμβριο).
Τα νεογνά και τα βρέφη κάτω των 6 μηνών που η μητέρα τους εμβολιάσθηκε δεν χρειάζεται (πλην εξαιρέσεων) να λάβουν μονοκλωνικό αντίσωμα γιατί προστατεύονται από τα αντισώματα της μητέρας που πέρασαν από τον πλακούντα και κυκλοφορούν στο νεογνό.
Περισσότερες πληροφορίες:
Υπουργείο Υγείας: «Τροποποίηση Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2025 – Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις»
ECDC: RSV vaccines safe and effective, Cochrane review finds
CDC: RSV Immunization Guidance for Infants and Young Children
Νικόλαος Μαλισιόβας
Ομότιμος Καθηγητής Μικροβιολογίας Α.Π.Θ.
Επιστημονικός Διευθυντής